شیر خفه کن اگزوز (Exhaust Brake Valve) یا همان سوپاپ ترمز اگزوز ( عقابی و ماموتی ) شماره‌های فنی ۲۰۲۱۰۸۴ و ۱۸۵۶۳۰۹- 1756046 (که شماره‌های جایگزین یکدیگر هستند) در اسکانیا است

شماره‌های فنی ۲۰۲۱۰۸۴ و ۱۸۵۶۳۰۹ (که شماره‌های جایگزین یکدیگر هستند) در اسکانیا مربوط به شیر خفه کن اگزوز (Exhaust Brake Valve) یا همان سوپاپ ترمز اگزوز هستند. این قطعه یک جزء کلیدی در سیستم ترمز کمکی کامیون‌های سنگین اسکانیا است.

۱. عملکرد و وظیفه اصلی 🛑
شیر خفه کن اگزوز در واقع یک دریچه یا سوپاپ پروانه‌ای (Butterfly Valve) است که در مسیر خروج گازهای اگزوز، معمولاً قبل از توربوشارژر یا در بخش ابتدایی اگزوز نصب می‌شود.

هدف: ایجاد مقاومت در برابر خروج گازها و در نتیجه، افزایش فشار معکوس در داخل مانیفولد خروجی و سیلندرها.

عملکرد: هنگام فعال‌سازی توسط راننده (معمولاً از طریق پدال کلاچ یا اهرم دستی)، شیر پروانه‌ای بسته می‌شود. این بسته شدن باعث می‌شود که موتور برای خارج کردن گازهای خروجی با مقاومت بیشتری روبرو شود.

تأثیر ترمزی: این مقاومت به عنوان یک نیروی ترمزی عمل می‌کند و به طور مؤثری سرعت خودرو را کاهش می‌دهد، به خصوص در سراشیبی‌ها یا هنگام نیاز به کاهش سرعت بدون استفاده مکرر از ترمز اصلی چرخ‌ها.

۲. مزایای استفاده از ترمز اگزوز (Exhaust Brake)
استفاده از ترمز اگزوز در کامیون‌های سنگین اسکانیا مزایای متعددی دارد:

کاهش سایش ترمز: اصلی‌ترین مزیت، کاهش وابستگی به ترمزهای دیسکی/کاسه‌ای خودرو است. این کار باعث افزایش طول عمر لنت‌ها و دیسک‌ها و کاهش هزینه‌های نگهداری می‌شود.

جلوگیری از داغ شدن: در مسیرهای طولانی سراشیبی، استفاده مداوم از ترمز پایی باعث داغ شدن بیش از حد (Fading) و کاهش کارایی ترمز می‌شود. ترمز اگزوز این مشکل را به حداقل می‌رساند.

عملکرد کمکی: این سیستم به عنوان یک ترمز کمکی (Auxiliary Brake)، مکمل سیستم‌های قوی‌تر مانند ریتاردر (Retarder) یا ترمزشکن (Engine Brake) عمل می‌کند.

۳. ساختار و نحوه فعال‌سازی ⚙️
نوع عملگر: این شیر معمولاً با استفاده از یک عملگر پنوماتیک (بادی/هوایی) کنترل می‌شود. با دریافت سیگنال از واحد کنترل، هوا وارد عملگر شده و دریچه پروانه‌ای را می‌بندد.

کنترل توسط ECU: در مدل‌های جدیدتر اسکانیا، فعال‌سازی شیر خفه کن توسط ECU (واحد کنترل الکترونیکی موتور) مدیریت می‌شود. ECU پارامترهایی مانند دور موتور و وضعیت کلاچ را در نظر می‌گیرد تا عملکرد بهینه ترمز اگزوز را تضمین کند.

کاربرد در مدل‌ها: این شماره فنی به طور گسترده در موتورهای اسکانیا سری DC9، DC11، DC12 و DC13 و در کامیون‌های سری P، G و R (مانند اسکانیا ۴۲۰) استفاده می‌شود.

۴. خرابی و عواقب آن
خرابی این شیر می‌تواند به شکل‌های زیر بروز کند:

سفت شدن یا گیر کردن: اگر دریچه پروانه‌ای گیر کند یا درست بسته نشود، عملکرد ترمزی کاهش می‌یابد.

عدم فعال‌سازی: خرابی در عملگر پنوماتیک یا قطعات الکتریکی می‌تواند مانع از بسته شدن کامل شیر شود و در نتیجه ترمز اگزوز از کار بیفتد.

کاهش راندمان موتور: در صورتی که شیر در حالت بسته گیر کند، باعث ایجاد فشار معکوس دائمی شده که به طور جدی توان موتور را کاهش داده و مصرف سوخت را افزایش می‌دهد.